* ( يَدْعُونَ ) * ، خبرا عن الغائب ، و راويان از عاصم خلاف كردند ، و باقى قرّاء به « تا » ى خطاب ، گفت : خداى داند آنچه شما آن را خوانى به دوستى دون او اگر صنم باشد اگر وثن ، يا آنچه باشد از جملهء معبودان . * ( وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ) * ، و او خدايى است غالب و قاهر و محكم كار . * ( وَتِلْكَ الأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ ) * ، آنگه گفت : اين مثلهايى است كه ما مىزنيم براى مردمان تا معتبر شوند و متّعظ . * ( وَما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ ) * ، و ندانند اين مثلها مگر عالمان و دانايان كه در او انديشه و تفكّر كنند . جابر بن عبد اللَّه الانصارىّ روايت كرد كه : رسول - عليه السّلام - اين آيت بر خواند ، آنگه گفت : العالم من عقل عن اللَّه فعمل بطاعته و اجتنب سخطه ، عالم آن كس باشد كه از خداى تعالى بداند اوامر و نواهى ، و به طاعت او عمل كند ، و از خشم او اجتناب كند . * ( خَلَقَ اللَّه السَّماواتِ وَالأَرْضَ بِالْحَقِّ ) * ، آنگه گفت : خداى تعالى آسمان و زمين بيافريد به حق نه به باطل ، به حكمت نه به عبث . * ( إِنَّ فِي ذلِكَ لآيَةً ) * ، در اين آيتى هست مؤمنان را و علامتى و بيّنتى ( 1 ) . آنگه امر كرد رسول را گفت : * ( اتْلُ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتابِ ) * ، بخوان آنچه وحى كرده‌اند بر تو از كتاب ، و نماز به پاى دار كه نماز نهى كند از فحشاء و باز دارد ( 2 ) از منكر ، يعنى از معاصى و ناشايست ( 3 ) . عبد اللَّه عمر گفت : مراد به اين « صلاة » ، قراءت قرآن است ، بيانش : وَلا تَجْهَرْ بِصَلاتِكَ ( 4 ) . . . ، اى بقراءتك ، و قوله - عليه [ السّلام ] ( 5 ) : اقرء القرآن ما نهاك فاذا لم ينهك فلست تقرأه ، گفت : قرآن مىخوان مادام تا تو را نهى مىكند ، چون نهى نكند تو را نخوانده باشى . و دگر مفسّران گفتند : مراد به « صلاة » نماز است ، و اين مطابق ظاهر بود ، و بيانش قول رسول - عليه السّلام : من لم ينهه ( 6 ) صلاته عن الفحشاء و المنكر لم تزده من

--> ( 1 ) . آز : سنّتى . ( 2 ) . آط ، آب ، كا و ، كه ظاهرا زايد به نظر مىرسد . ( 3 ) . آب ، آز : ناشايسته . ( 4 ) . سوره بنى اسرائيل ( 17 ) آيهء 110 . ( 5 ) . آط : ندارد ، از آب افزوده شد . ( 6 ) . كا : لم تنهه ، ديگر نسخه بدلها لم ينه .